eguraldia

Euskalmet bezalako zerbitzu meteorologikoen eginbehar nagusietako bat epe laburrean eta eremu konkretu batean oharrak iragartzea da, biztanleak gertakari meteorologikoen inguruan ohartarazteko asmoz.

eitb.com-ek Elena Moreno Zaldibarrekin, Eusko Jaurlaritzaren Herrizaingo Saileko Larrialdiei Aurregiteko zuzendariarekin, hitz egiteko aukera izan du, Euskal Autonomia Erkidegoko alerta meteorologikoen inguruan hitz egiteko.

"Alerta meteorologikoak fenomeno meteorologiko kaltegarrien ataria gainditzen denean deitzen dira; hau da, gertakizun atmosferiko batek zuzenean edota zeharka, kalte pertsonalak nahiz materialak sortu edo eguneroko jarduera era adierazgarrian alda dezakeenean", azaldu du Morenok.

Gurean, honakoak dira gehien jasaten ditugunak: euriak, elurteak, haize-boladak, muturreko tenperaturak (baxuak, altuak, bero-boladak), kostako arriskuak (haizea eta itsasoa) eta enbatak.

Horien oldarkortasuna neurtzeko, ikerketak egin dira EAEko hiru lurraldeetan, eta horietan oinarrituta, lau maila zehaztu dira. Kolore bidez bereizten dira:

· Berdea: Ez dago arriskurik.
· Horia: Biztanleentzat, orokorrean, ez dago arriskurik, baina bai jardueraren bat egiteko. Maila honek ez du alertarik sortzen.
· Laranja: Arrisku handia dago (ezohiko fenomeno arriskutsuren bat aurreikusi bada).
· Gorria: Arrisku oso handia dago (biztanleentzat oso arriskutsuak diren indar handiko fenomenoak iragarriz gero).

Larrialdiei Aurregiteko Zuzendaritza eta Meteorologia eta Klimatologia Zuzendaritza beste erakunde batzuekin elkarlanean aritzen dira Estatu eta nazioarte mailan ondorio kaltegarriak eragin ditzaketen fenomeno meteorologikoak iragarri eta horiei aurrea hartzeko.

Meteoalarmek, esaterako, Europako eguraldiaren inguruko informazio bateratua eskaintzeaz gain, egoera konkretuei buruzko datuak ematen ditu. Meteorologia eta Klimatologia Zuzendaritzaren baitako Euskalmet, Euskal Meteorologia Agentzia, EMMA (European Monitoring of Meteorological Advertisments) proiektu europarra ezartzearen arduraduna da.

Kokapen berezia

Meteorologoen arabera, Euskal Herriak, bere kokapena dela eta, fenomeno bortitzak pairatzen ditu. Kantauriko itsasertza Ebroko arroaren bitartez Mediterraneo itsasoarekin lotuta dago eta, menditsua ere badenez, klimatologikoki ezohiko tokia da.

Erregistro historikoei erreparatuz gero, beti jazo dira uholdeak, txingor-zaparradak, euri indartsuak... Orain segurtasun-neurri handiagoak dauden arren, duela zenbait hamarkada pertsona asko hiltzen ziren halakoren bat gertatzen zen bakoitzean.

Larrialdiei Aurregiteko zuzendariaren esanetan, fenomeno meteorologiko bakoitzak mugak ditu, eremuka sailkatu ahal dira, eta eremu nahiko homogeneoak bereiz daitezke, horien ezaugarrien arabera.

Morenoren arabera, lau zona klimatiko daude gurean: kostaldekoa (itsasoaren ondokoa), barrualdekoa (kantauri isurialdekoa, Bilbo barne), trantsiziokoa eta Ebroko ardatzekoa (Arabako Errioxa, Zanbrana eta inguruak). Zona bakoitzak bere mugak ditu, fenomeno meteorologiko bakoitzarentzat.

Aurreikusi eta neurriak hartu

Euskalmetek fenomeno meteorologiko kaltegarriak zaindu eta aurreikusten ditu, eta iragarri egiten ditu, Larrialdiei Aurregiteko Zuzendarien bitartez.

Egoerak alerta laranja edota gorria deitzea eskatuko duela aurreikusten denean fenomeno meteorologiko bakoitzari aurre egiteko Emergentzia Planak abiatzen dira: Neguko Bidezaintza Plana, Uholdeei Aurre Egiteko Plana... Kasuan kasuko arriskuari aurre egiteko baliabideak edo prebentziozko neurriak jartzen dira martxan halakoetan.

Bestalde, Larrialdiei Aurregiteko zuzendariaren hitzetan, "oso garrantzitsua da hedabideen bidez informazioa helaraztea herritarrei".

Alerta egoerak

"Urtero, batez beste, 50 alerta hori deitzen dira, euriak eraginda gehienetan, baina baita elurrak, eta itsasoan zein kostaldean arriskuak edota muturreko haizeak edo tenperaturak eraginda ere", Morenok emandako datuen arabera.

Euskalmetek etengabe zaintzen du egoera meteorologikoa, eta, oro har, 3 egun edo 72 orduko epearekin iragartzen ditu gertatuko direnak.

Aurtengo urtarrilaren 23an eta 24an deitu zuen azken aldiz alarma fenomeno meteorologiko kaltegarri batek eraginda. Alerta gorria deitu zuten orduan, Klaus zikloia gure kostaldera iristekoa zela eta. "Haizeak 167 kilometro orduko abiadura hartu zuen tarteka Garbea mendian, Balmasedan, eta Matxitxako lurmuturraren aurreko buiak 21,5 metroko olatuak erregistratu zituen". Halaber, 200.000 lagun argindar zerbitzu barik geratu ziren, errepide eta trenbide tarte asko kaltetu ziren.