Literatura

Euskaltzaindiak ezagutzera eman duenaren arabera, euskaltzain urgazle eta Euskaltzaindiaren kudeatzaile Juan Jose Zearreta larunbat eguerdian zendu zen Bizkaian jazotako kotxe istripu batean. BI-635 errepidean izan zen istripua, Autzaganan, Muxika aldean (Bizkaia), Bermeotik Zornotzara bueltan mendatea igotzen ari zela. Zearretaren hil-kapera Euskaltzaindian egon da eta hileta-elizkizuna Zornotzako Larrako Karmeldarren elizan egingo dute astelehenean, arratsaldean.

Zornotzan 1947an jaioa, 60ko hamarkadaren amaieran hasi zen Juan Jose Zearreta Urigoitialdekozea euskalduntze eta alfabetatze kanpainetan parte hartzen. Hala, 1968-69 ikasturtean Deustuko San Felicisimon euskarazko eskolak sortu ziren eta Zearreta talde horretako partaide izan zen. Urte horietan lanean zebilen Bizkaiko alfabetatze batzordeko kide izan zen. 1975-76an, herrialde guztietako batzordeak batu eta Alfabetatze eta Euskalduntze Koordinakundea (AEK) sortu zenean, bera izan zen sortzaileetariko bat, eta idazkari lanak ere bete zituen. 1973an hasi zen lanean Euskaltzaindian, Ekonomia arloan, eta Jose Luis Lizundia orduko idazkariordearen lankiderik hurbilena izan zen. 1975eko ekainaren 27an euskaltzain urgazle izendatu zuten. 2003an Euskaltzaindiaren kudeatzaile izendatu zuen Akademiak.

Andres Urrutia, euskaltzainburuaren adierazpena

Heriotzaren kolpe latza

Halakoa sentitu dut larunbat arratsalde honetan, telefonoz bestaldeko ahots adixkide batek esan didanean: Juanjo Zearreta hil da! Hasieran harridura, gero, sinestu ezina; azkenean, etsipena eta samina.

Gertu-gertukoa izan dut beti Juanjo Zearreta Euskaltzaindiaren kudeaketa lanetan. Larunbat goizean bertan hitz egin genuen aste honetako programazioari buruz. Zehatz, prestu, jakintsu... eta eskarmentu handikoa.

Hura zen Villasantek duela 30-40 urte Euskaltzaindira ekarri zuen taldearen kidea: Zearreta, Lizundia, Badiola, Artza... ez dira alboan uzteko modukoak Akademiaren historian. Horiek ahalbidetu eta ziurtatu dute urte luze eta latzetan Akademiaren zeregina eta presentzia.

Badira Zearretaren biografian xehetasun adierazgarriak, euskal kulturari emanak, besteak beste, Euskaltzaindiaren kudeatzaile, lehen ere kontu-eramaile izan zela, bertsozale, alfabetatze kanpainen sortzaile, euskara irakasle, sustatzaile nekaezina... gutxi izango dira Euskal Herrian zehar haren ekimenaren berri izan ez dutenak.

Lanerako beti prest eta gogotsu, erakundearekiko leiala, ordu asko eman ditu Juanjok Euskaltzaindiaren zereginetan. Beti erne, beti adi, azken ukitu arte, Euskaltzaindiak antolaturiko ekitaldietan dena erraz eta gozo joan zedin.

Bazen, alabaina, beste Juanjo Zearreta, niretzat barnerakoagoa, adixkideagoa. Hark kontatzen zituen bere lehen garaiak Akademian, Eusebio Erkiagari bisitak egiten zizkionean, bien artean Euskaltzaindiaren kontuak eramateko. Edota futbolerako zaletasuna, urte luzetan izan baitzen Juanjo Zearreta San Mames futbol zelaiaren esataria, euskaraz eta gaztelaniaz, jokalarien eta jokoaren gertaerak aldarrikatzen zituena.

Hamaikatxo aldiz jardun dugu horri eta beste gauza askori buruz, bera eta zuzendaritzakideok edota euskaltzain osook, Akademiaren kezken aringarri eta atsedengarri.

Euskaltzaindiaren historian Juanjo Zearretaren izena letra larrietan idatziko da. 90 urte bete ditu Akademiak berrikitan. Joan Mari Torrealdaik eta Imanol Muruak egindako liburu egokian dugu Juanjo Zearreta, euskaltzain eta langileekin batera, irudi dotore batean. Hura zen Akademiaren jagolea, hura zen gure erakundearen oroegilea.

Isilean, ekinean... halaxe erakutsi zigun guztioi, halaxe ikasi dugu gazteagoek berarengandik. Juanjo joan zaigu, auto-istripu latz eta lehor batean. Etxekoak ere ukituak izan dira. Zorionez, osatze bidean daude.

Egun, hala ere, bera gure artean ez dugula, gogoratu behar ditugu hark utzi dizkigun lan egiteko moldea eta tenorea, erakundearen gobernamendurako eitea, giza legea eta ororen gainetik, adixkidantza eta leialtasuna.

Saminaren barne-barnetik, egun handirarte, Juanjo!

Andres Urrutia, euskaltzainburua